Strona główna > Aktualności > Publicystyka > Fakty i mity związane z przemocą seksualną

Fakty i mity związane z przemocą seksualną

grayscale photo of woman crying holding her right chest
Czas czytania: 6 min.

Przemoc seksualną definiujemy jako zachowanie skutkujące niechcianym kontaktem w sferze seksualnej. Projekt społeczny ’’Nie dotykaj mnie 2’’ realizowany przez nas w ramach Olimpiady Zwolnieni z Teorii ma na celu walkę z tym zjawiskiem.

Według badań Fundacji na rzecz Równości i Emancypacji STER z 2016 roku, 87% Polek doświadczyło jakiejś formy przemocy seksualnej, z czego ponad 94% takich zajść nie została nigdy zgłoszona na policję. W przypadku naszej szkoły, która zgodziła się na przeprowadzenie przez nas anonimowej ankiety w tej tematyce, co piąta osoba w swoim życiu padła ofiarą jakiejś formy naruszenia intymności, natomiast 16,4% grupy badawczej nie jest tego pewne. Edukacja społeczeństwa w tym temacie jest niewystarczająca, co możemy zaobserwować, chociażby na podstawie odsetka osób, które nie potrafią określić, czy doświadczyły przemocy seksualnej. Sam temat jest bagatelizowany, a osoby, których dotyczy, są obwiniane o własną krzywdę. Problem eskaluje, przyjmując nowe formy, co w praktyce ma wręcz opłakane skutki. Jednym ze sposobów walki z tym zjawiskiem jest szerzenie rzetelnej i wiarygodnej edukacji. Każdy ma prawo do uzyskania pomocy.

Odbiorcami projektu społecznego „Nie dotykaj mnie 2 są osoby stykające się z problemem przemocy seksualnej na różnych płaszczyznach. Na naszych portalach społecznościowych udostępniamy dużo precyzyjnie przygotowanych i zweryfikowanych treści. Staramy się również stworzyć bezpieczną przestrzeń dla osób, które doświadczyły tego zjawiska. W obu edycjach dostaliśmy sumarycznie ponad 300 historii od naszych odbiorców, co w praktyce oznacza około 130 stron A4 materiału.

Odbiorcami projektu jesteśmy także my sami. Biorąc udział w tej inicjatywie, zgłębiamy naszą wiedzę w zakresie przemocy seksualnej. Poza tym część członków naszego zespołu projektowego ma wśród swoich bliskich ofiary licznych nadużyć. Pragniemy realnie wpłynąć na kształtowanie się świadomości społeczeństwa na temat naruszania granic drugiej osoby. 

W społeczeństwie funkcjonuje wiele mitów oraz stereotypów na temat przemocy seksualnej, które znacząco zaburzają obraz tego problemu społecznego. Dzisiaj skonfrontujemy te najczęściej powielane przez społeczeństwo.

Mit nr 1: Sprawcą gwałtu jest zazwyczaj nieznajomy/a.

Fakt nr 1: Gwałtów najczęściej dokonują osoby dobrze znane ofiarom.

Często zakłada się, że większość gwałtów dokonywana jest przez osoby obce. Za gwałt najczęściej odpowiadają jednak osoby dobrze znane ofiarom. Sprawcą może być członek rodziny, znajomy, kolega z pracy/szkoły, jak również były lub obecny partner. „Mit nieznajomego” generuje również błędne przeświadczenie, że przemoc seksualna, której sprawcą jest partner, nie jest przemocą seksualną.

„Pierwszy raz zdarzył się, gdy miałam jakieś 4 lata. Pamiętam to, jak przez mgłę, ale jednak wciąż wyraźnie, zbyt wyraźnie… poczułam jakieś łaskotanie na brzuchu, klatce piersiowej i udach. Pewnie pomyślałam sobie, że to jakaś mała myszka po mnie biega. Ale to nie była mała myszkato był obślizgły wąż, który bezczelnie kręcił się po moim ciele. Gdy się obudziłam i zobaczyłam swojego ojca, ten powiedział, że wszystko w porządku, że to tylko ojcowskie pieszczoty, nic złego się nie dzieje. Byłam jeszcze dzieckiem, a to był mój ojciec, wtedy nie wiedziałam, że woń alkoholu to nie były żadne perfumy, a jego dotyk to nie były wcale ojcowskie pieszczoty’’ – Kasia, 18 lat.

Mit nr 2: Używki usprawiedliwiają gwałt.

Fakt nr 2: Stan ofiary nigdy nie usprawiedliwia gwałtu, czy jakiejkolwiek innej formy przemocy.

Uprawianie seksu z osobą, która nie jest w stanie wyrazić zgody ze względu na działanie jakichkolwiek używek, czy środków odurzających, jest gwałtem. Jeżeli osoba, z którą decydujesz się na stosunek, nie wyraziła ŚWIADOMEJ ZGODY, jesteś oprawcą.

„Ktoś mi podał dziwny alkohol, piłam odważnie, cieszyłam się chwilą i atmosfera. Kolejną rzeczą, jaką pamiętam, był pusty pokój i potworny ból…a na mnie leży kolega’’ – anonimowe, 37 lat.

Mit nr 3: Prowokujący ubiór usprawiedliwia gwałt.

Fakt nr 3: Ubiór nie jest usprawiedliwieniem gwałtu.

Założenie, że ubiór osoby, która doświadczyła napaści seksualnej, usprawiedliwia, czy prowokuje sprawcę, wynika z głęboko zakorzenionych stereotypów o seksualności. W rzeczywistości ofiary są gwałcone i atakowane bez względu na to, co mają na sobie. Żaden rodzaj ubioru nie jest zaproszeniem do współżycia.

„Moje ubranie? Chłopięce spodenki do połowy łydek – pomarańczowe i workowate, nie były obcisłe. Na górze randomowy t-shirt i bluza przewiązana w pasie’’ – Jola, 24 lata.

Mit nr 4: Mężczyzna nie może paść ofiarą przemocy seksualnej.

Fakt nr 4: Każdy, bez względu na płeć, może doświadczyć przemocy seksualnej.

Płeć nie ma znaczenia w odniesieniu do nadużyć seksualnych. Każdy może ich doświadczyć. Niestety przez  względy kulturowe i szkodliwe stereotypy związane z męskim libido, mężczyźni boją się zgłaszać przestępstwa i otwarcie o nich mówić.

„Na jednym z naszych spotkań, dała mi coś do picia. Chciała czegoś więcej, najpierw zaczęło się niewinnie. Później było tylko gorzej, protestowałem, mówiłem, że nie chce, nie słuchała mnie. Czułem się otumaniony, bezbronny, nie miałem w pewnym momencie już sił, by się opierać’’ – anonimowe, 19 lat.

Mit nr 5: Gwałt dotyczy tylko penetracji.

Fakt nr 5: Gwałtu można dokonać na wiele sposób.

Istnieją różne rodzaje gwałtów. Można wyróżnić, chociażby gwałt oralny, w który wpisuje się zarówno stymulowanie ustami miejsc intymnych ofiary, jak i zmuszanie jej do podjęcia się tej czynności.

„M. był bardzo ortodoksyjnym katolikiem. Pewnego dnia, gdy odwiedzał mnie w moim rodzinnym mieście, ze względu na moją nieuwagę, nie mógł pójść do kościoła – spóźniliśmy się. Postanowił, że za karę zmusi mnie do seksu oralnego. Gdy usłyszał mój sprzeciw, uderzył mnie i powiedział, że zmuszam go do grzechu. Niestety koniec końców zostałam zmuszona. To był gwałt’’ – anonimowe, 17 lat.

Mit nr 6: Stosunek w małżeństwie/związku to obowiązek partnera.

Fakt nr 6: Stosunek nie jest obowiązkiem żadnej ze stron.

Każdy ma prawo odmówić stosunku i nie można go do niego zmuszać. Współżycie seksualne może odbyć się jedynie w momencie, gdy obaj partnerzy wyrażają na nie jawną i transparentną zgodę. „Nie’’ znaczy nie’’ i trzeba o tym pamiętać.

„W głębi wiedziałam, że tego nie chcę. Ale myślałam, że to mój obowiązek’’ – Anna, 19 lat.

Mit nr 7: Milczenie to zgoda na stosunek.

Fakt nr 7: Milczenie nie jest zgodą na podjęcie się jakichkolwiek czynności seksualnych.

Jeżeli ofiara milczy podczas gwałtu, nie oznacza to, że się zgodziła na stosunek. Strach różnie oddziałuje na ludzi. Jednym z objawów strachu jest właśnie paraliż objawiający się milczeniem oraz unieruchomieniem ciała.

„Zaczęło się od niewinnych dotknięć, później, gdy spaliśmy, wkładał mi rękę w majtki, pod koszulkę. Nie umiałam zareagować. Teraz gdy doświadczam niechcianego dotyku, paraliżuje mnie i nie potrafię nic zrobić’’ – anonimowo, 16 lat.

Mit nr 8: Catcalling to komplement.

Fakt nr 8: Catcalling to nadużycie.

Catcalling definiujemy jako tak zwane „uliczne molestowanie’’. Polega na rzucaniu przez oprawcę obraźliwych lub nacechowanych seksualnie komentarzy dotyczących wyglądu ofiary. Mogą być to, chociażby erotyczne, seksistowskie sugestie względem nieznajomej/nieznajomego.

„[…] komentarze słyszę regularnie na treningach (jeżdżę konno). Catcalling, gwizdanie, teksty typu „hehe, a może coś innego byś wolała ujeżdżać” stały się już w pewnym sensie normą’’ Karolina, 21 lat.

Mit nr 9: Brak samoobrony to przyzwolenie.

Fakt nr 9: Ofiara wcale nie musi się bronić.

Ofiara nie musi aktywnie się bronić, krzyczeć, płakać, wyrywać się lub odpierać napastnika. Gwałt to także sytuacja, kiedy w obawie przed oprawcą osoba nie decyduje się na podjęcie aktywnego sprzeciwu wobec przemocy, której doświadcza.

„Myślałam, że moja historia nie jest „tak poważna’’. Nikt mnie przecież nie odurzył, nikt nie napadł w uliczce po zmroku. Byłam świadoma. Byłam trzeźwa. Nie rzucałam się, nie krzyczałam, nie odpychałam. Więc jak mogłabym to nazywać gwałtem? Gdybym miałświadomość seksualną, gdybym była nauczona, że mam wybór, że nic nie muszę robić wbrew swojej woli, żeby zadowolić innych, może dziś nie miałabym tej traumy’’ – Anna, 19 lat.

Mit nr 10: Jeżeli mężczyzna ma erekcję podczas gwałtu, oznacza to, że odczuwa zadowolenie.

Fakt nr 10: Erekcja nie zawsze oznacza podniecenie.

Erekcja często jest skutkiem reakcji całego organizmu na bardzo silny stres. Do wzwodu lub wytrysku nasienia dochodzi też pod wpływem fizycznej, wymuszonej stymulacji, niezależnie od tego, co w danym momencie czuje ofiara.

Stereotypów na temat przemocy seksualnej jest wiele. Aby efektywnie walczyć z tym problemem społecznym, musimy zacząć od wywołania dyskusji społecznej w tym temacie. Szkoły, poruszają z nami temat negatywnych skutków używek. Jasne, to jest ważny temat, ale dlaczego nikt nie podejmuje z nami tematu przemocy seksualnej? Dlaczego nikt nie uświadamia nam, że nadużycia seksualne są tak częstym zjawiskiem? Na te pytania bardzo ciężko znaleźć odpowiedź.

Autor

  • Nie dotykaj mnie 2 - to projekt społeczny realizowany w ramach Olimpiady Zwolnieni z Teorii, skupiający się na problemie przemocy seksualnej i nie tylko.